Home / Phục hồi chức năng / Phục hồi chức năng gãy đầu dưới xương quay

Phục hồi chức năng gãy đầu dưới xương quay

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG QUAY

Trích: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị của chuyên ngành Phục hồi chức năng 2014 của Bộ y tế: Số 3109/QĐ-BYT

I. ĐẠI CƯƠNG

Gãy đầu dưới xương quay thường xảy ra do ngã chống tay với bàn tay duỗi quá mức, đây là nguyên nhân hay gặp nhất, chiếm tỷ lệ 75 % – 85 %. Tai nạn giao thông, tai nạn lao động, bị đánh, ngã cao… là những nguyên nhân thường gặp còn lại của gãy đầu dưới xương quay (15-25%). Theo một thống kê, lứa tuổi từ 50 trở lên bị gãy đầu dưới xương quay chiếm tỷ lệ 34% trên tổng số gãy của các lứa tuổi.

II. CHẨN ĐOÁN 

1. Các công việc của chẩn đoán

1.1. Hỏi bệnh

– Tuổi, nghề nghiệp, ngày chấn thương, loại chấn thương (tai nạn lao động hay giao thông, té ngã…).

– Xử trí của bác sỹ (bó bột hay phẫu thuật cố định trong, ngoài).

– Thời gian tháo bột: tháo bột ra bao lâu sau mới tới khoa PHCN. Thông thường những người già phục hồi chậm hơn, bệnh nhân có thể bị hội chứng teo cơ giao cảm phản xạ trong khi bó bột (hội chứng Sudeck).

–  Đau xuất hiện vùng khớp cổ tay, đau tăng lên nhiều khi vận động. Bệnh nhân có thể giảm hay mất khả năng vận động vùng cổ tay

1.2. Khám lâm sàng

– Sưng nề: đo chu vi vùng cổ tay cả hai bên để so sánh.

– Kiểm tra tư thế cổ tay. Lưu ý xem có lồi củ xương trụ tách xa so với lồi củ xương quay không, xem có cổ tay nghiêng trụ bất thường không, xem có lồi củ xương trụ cao hơn so với bên lành không.

– Đo tầm vận động chủ động cả hai cổ tay và tầm vận động thụ động bên tổn thương. Ghi chú nếu có giới hạn tầm vận động do đau hay do cố định xương.

– Sờ vào vùng đau:  sờ nắn gần với hộp thuốc lào giải phẫu (vùng bao bọc bởi gân cơ duỗi dài  ngón cái ở phía trụ, gân cơ dạng dài ngón cái và cơ duỗi ngắn ngón cái ở phía quay) bệnh nhân đau vùng mỏm trâm quay nơi vùng gãy. Kiểm tra thêm mỏm trâm trụ, khớp quay trụ xa, xương Thuyền, nếu đau trong vùng hộp thuốc lào giải phẫu khi nghiêng trụ cổ tay có thể liên quan đến xương Thuyền, đau khi cử động quay trụ hay duỗi nghiêng quay cổ tay, điều này thường xuất hiện khi lồi củ trụ tách xa khỏi lồi củ quay và nếu vậy thường có gãy đầu dưới xương trụ.

– Các ngón tay cứng: đo chu vi các ngón tay ở các khớp và so sánh với bên lành. So sánh tầm vận động tất cả các ngón tay.

– Khám cảm giác nóng lạnh, cảm giác khô, ướt của các ngón và so sánh với bên lành.

– Biến dạng khi xương gãy có di lệch: gặp nhiều nhất là kiểu gãy Pouteau– Colles với đầu dưới xương quay di lệch ra sau và ra ngoài, khi nhìn thẳng trục của cổ tay, bàn tay có hình lưỡi lê và nhìn nghiêng có hình dĩa. Kiểu gãy ít gặp hơn là kiểu gãy Goyrand với đầu xương  gãy di lệch ra trước với biến dạng ngược lại kiểu trên.

1.3. Chỉ định xét nghiêm cận lâm sàng:

Khi chẩn đoán cần chụp phim Xquang để xác định tổn thương giúp cho điều trị. Trên phim Xquang có thể phát hiện các kiểu gãy và tổn thương như: kiểu gãy đầu dưới xương quay gãy ngoài khớp, di lệch lên trên, ra sau, ra ngoài; các tổn thương phối hợp: gãy đầu dưới xương trụ, mẻ mỏm trâm trụ, gãy xương thuyền, trật khớp quay – trụ dưới… phát hiện gãy kiểu bong sụn phát triển đầu dưới xương quay ở trẻ em.

2. Chẩn đoán xác định

Tiền sử chấn thương, đau sưng nề vùng cổ bàn tay, biến dạng lệch trục khớp cổ tay, mất hay giảm khả năng vận động cổ tay.

3. Chẩn đoán phân biệt

– Gãy đầu dưới xương trụ

– Trật khớp quay trụ dưới

– Trật khớp cổ tay với đầu dưới xương quay

4. Chẩn đoán nguyên nhân

– Gãy xương do sang chấn

– Gãy xương  do các bệnh lý về xương:  loãng xương,  giòn xương,  u xương, tiểu đường, lạm dụng điều trị các bệnh bằng corticoid…

III. ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

1. Nguyên tắc điều trị và phục hồi chức năng

– Tạo điều kiện tốt nhất cho tiến trình liền xương

-Giảm sưng nề, giảm đau, chống rối loạn tuần hoàn, chống kết dính khớp, ngừa hội chứng đau vùng (hội chứng rối loạn dinh dưỡng giao cảm phản xạ-hội chứng Sudeck).

– Duy trì tầm vận động khớp, ngừa teo cơ.

Phục hồi chức năng các hoạt động tinh tế bàn tay sau bất động

2. Các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng

2.1. Lập mục tiêu điều trị

– Mục tiêu ngắn hạn một tháng sau khi bị chấn thương.

+ Độc lập trong tắm rửa, đánh răng, rửa mặt, vệ sinh cá nhân, ăn uống.

+Đạt tới tầm hoạt động chức năng khi nắm chặt tay thành nắm đấm.

– Mục tiêu dài hạn:

+ Có thể mở hộp, đi xe đạp được, đi xe máy được hay lái xe ô tô được sau 4 tháng.

+ Có thể đẩy tay với cổ tay duỗi để trợ giúp khi đang ngồi đứng dậy sau 5 tháng.

+ Có thể quay lại làm việc sau 4-5 tháng.

+ Có thể chơi thể thao được sau 4-8 tháng.

2.2. Trong trường hợp bó bột

– Trong giai đoạn bất động:

+ Treo tay cao trong 1-2 tuần để chống phù nề bàn tay

+ Vận động tập chủ động tự do các khớp khuỷu, vai, các khớp liên đốt, bàn đốt bên tổn thương để duy trì tầm vận động các khớp này.

+ Co cơ tĩnh phần bất động trong bột sau khi bột khô để ngừa teo cơ, dính khớp, thúc đẩy tiến trình liền xương.

– Giai đoạn sau bất động:

+ Nhiệt, thuỷ trị liệu, điện trị liệu vùng cổ bàn tay để gia tăng tuần hoàn, giảm sưng nề.

+ Vận động trị liệu: bài tập chủ động có trợ giúp tiến đến chủ động có đề kháng các động tác gập duỗi cổ tay, nghiêng trụ, nghiêng quay, quay sấp quay ngửa cổ tay, tập mạnh các cơ cầm nắm để gia tăng tầm vận động khớp cổ tay. Vận động tự do có đề kháng các khớp khuỷu, vai, liên đốt bàn đốt. Nếu tầm vận động gần đạt tới mức chức năng (gập 40 độ, duỗi 40 độ, kết hợp với nghiêng trụ nghiêng quay 400) thì có thể bắt đầu  tập tạ nhẹ nhàng từ ½ kg tới 1 kg.Tăng tiến bài tậpvới tạ trong suôt tầm vận động sau 10-12 tuần sau chấn thương nếu bn chịu được.Tăng tiến chương trình bằng các bài tập liên quan đến nghề nghiệp của bn sau 16 tuần nếu được.

+ Hoạt động trị liệu: tăng cường các bài tập chức năng cổ bàn tay như cầm thả vật, vắt khăn, mở nắm chai lọ, mặc và cởi quần áo, lăn bóng, lật trang sách, lật quân bài, vắt chặt miếng xốp, phủi bụi …

2.3. Trong trường hợp phẫu thuật

– Giai đoạn sau phẫu thuật 1-3 tuần

+ Nâng cao tay

+ Vận động thụ động nhẹ nhàng cổ tay và bàn tay.

+ Vận động chủ động trợ giúp các khớp liên đốt bàn đốt, khớp khủy và vai

+ Đặt cổ tay trong nẹp duỗi cổ tay 30 độ

– Giai đoạn sau phẫu thuật 4-7 tuần

+ Tập chủ động có đề kháng nhẹ các hoạt động của cổ tay như gập, duỗi, nghiêng trụ, nghiêng quay, quay sấp, quay ngửa.

+ Tập các bài tập tăng cường sức mạnh nhóm cơ cầm nắm bàn tay.

+ Hoạt động trị liệu các cử động điều hợp, khéo léo bàn ngón tay trong sinh hoạt hàng ngày như cầm nắm, nhặt vật nhỏ…

3. Các điều trị khác

Có thể sử dụng thêm một số thuốc hỗ trợ như can xi, thuốc giảm đau.

– Bó bột cố định trong hầu hết các trường hợp cho kết quả liền xương vững  sau 4 tuần. Kết hợp xương bằng phẫu thuật trong những trường hợp gãy phức hợp.

IV. THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

Tái khám sau mỗi 2-3 tuần bao gồm khám tầm vận động khớp, chu vi cổ tay, đau, sức cơ. Bệnh nhân có thể xuất viện khi đạt được 60% sức cơ và 60% tầm vận động khớp so với bên lành.

"Mọi thông tin trên website chỉ có tính chất tham khảo, không có tác dụng chữa bệnh. Xin cảm ơn!"
Liên hệ: Bs Vịnh 097.36.38.115 | 0939.332.995

Xem thêm

Phục hồi chức năng gãy hai xương cẳng chân

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GĂY HAI XƯƠNG CẲNG CHÂN  I. ĐẠI CƯƠNG – Găy 2 xương …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

189 Phản hồi

  1. Chào bác sĩ. Em bị gãy đầu dưới xương quay do quệt xe nhẹ té chống tay. Đi bệnh viện 175 bó hồi tháng 5. Sau đó 1.5 tháng em tháo bột nhưng không thẳng như ý. Xương vẫn lệch. Quay cổ tay hơi có cảm giác khó chịu. Chạy xe máy lâu bị nhức. Làm việc nặng không được. Bác sĩ có thể tư vấn giúp em làm sao ko ạ. 7 tháng trôi qua r em vẫn chưa thể quay hết bàn được. Vẫn thường đau nhức khi làm mỏi và chạy xe lâu. Xin cám ơn bác sĩ

    • – Chào bạn, với câu hỏi của bạn, vì không được khám trực tiếp, và không xem phim X-quang tay của bạn sau khi tháo bột, nên chúng tôi không thể giải thích sâu cho bạn hiểu được.
      – Nhưng trường hợp gãy đầu dưới xương quay, can xương thẳng sau bó bột là rất khó, dù bác sỹ bó bột cho bạn đã cố gắng kéo nắn cho thẳng lúc bó bột cho bạn. Và khi can xương lệch, dù nhiều hay ít, thì cũng sẽ ảnh hưởng đến vận động cổ tay của bạn, nó sẽ không thể hết tầm vận động ban đầu, hoặc nếu nó can xương mà ngắn hơn xương ban đầu, bạn có thể nghiêng cổ tay sang bên xương quay tốt hơn bên tay không bị gãy.
      – Còn với đau nhức, thì bạn nên hạn chế vận động gắng sức như thế, vì thường khi chưa can xương hoàn toàn, mỗi lần bạn vận động mà đau nhức quá, đó là dấu hiệu của vi tổn thương chỗ can xương, bạn nên để can xương hoàn toàn, mặc dù của bạn đã 7 tháng, nhưng có thể do thời gian bạn tháo bột bạn đã gắng sức sớm quá, ảnh hưởng đến vùng gãy. Do đó, bạn nên vận động mức độ tăng dần, và nghỉ ngơi hợp lý.
      – Để chắc chắn hơn, bạn nên đến các trung tâm phục hồi chức năng để các bác sỹ có thể khám và tư vấn cho bạn. Chúc bạn luôn khỏe mạnh. Trân trọng!

  2. Chào bsy, e bị gãy dời ống xương quay ở phần gần cổ tay, đã bó bột r,bsy cho e hỏi, sau bao lâu xương liền lại đc,
    E cảm ơn bs

    • Quá trình liền xương (Can xương) phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nếu gãy hở (phần xương bị gãy tiếp xúc với không khí) thì sẽ can xương chậm hơn gãy kín, gãy phức tạp sẽ chậm can xương hơn gãy cành tươi, tuổi càng cao thì can xương chậm hơn tuổi trẻ,… Quá trình can xương nguyên phát (Can xương non) thường kéo dài từ 3-4 tuần, còn để xương can vĩnh viễn thì kéo dài 1 đến vài năm. Bạn nên liên hệ trực tiếp với bác sỹ đã khám cho bạn lúc ban đầu để được tư vấn tốt nhất. Do tôi không được trực tiếp khám và xem phim x-quang để biết đường gãy như thế nào, và sau khi bạn bó bột ra sao (có bị lệch trục hay không), nên không thể khẳng định cho bạn được. Nhưng tôi khuyên bạn nên tích cực vận động co cơ trong bột, vì như thế sẽ tăng quá trình liền xương, và đi tái khám như bác sỹ đã hẹn bạn. Tốt nhất bạn nên đến các trung tâm phục hồi chức năng để được bác sỹ tư vấn cách tập phục hồi hiệu quả nhất. Chúc bạn mau khỏe.

  3. chào bác sĩ!!
    em bị nứt mõm trâm trụ ở cổ tay trái do trong khi đá bóng không may bị ngã, đã bó bột được 2 tuần rồi
    mà cảm thấy vẫn còn đau nhiều khi xuay tay!em cũng không rõ về cái này! cho em hỏi khi nào thì có thể bình phục được? và có triệu chứng gì khác không? em cảm ơn bác sĩ!!!

    • Chào bạn, như bạn mô tả bạn bị nứt mỏm trâm trụ (có nghĩa là không gãy di lệch) và hiện tại bạn đang bó bột để cố định, vì vậy bạn chỉ nên tập các bài tập co cơ trong bột (giữ cổ tay thẳng, và lên gân cơ cẳng tay, cơ cánh tay bên trái), và vận động các ngón tay, vai bên trái, không nên cố vận động xoay cổ tay (sấp ngửa cổ tay) trong giai đoạn này.
      Do tôi không được khám và nhìn phim X-quang xương của bạn nên không rõ được mức độ gãy như thế nào, và có biến chứng gì khác không. Bạn nên gặp lại bác sỹ đã khám ban đầu cho bạn để được tư vấn tốt nhất. Chúc bạn mau bình phục.

  4. dạ! em bị hơn 2 tuần rồi! lúc đầu thì thấy đỡ nhiều vi nhờ có thuốc giảm đau của bệnh viện cho!nhưng sau 5 ngày hết thuốc lại thấy không đỡ hơn nữa! cứ chựng lại! bác sĩ có thể cho em biết có nên uống thuốc nữa không và nếu không uống gì cả thì sợ lâu khỏi! mà bị cái này thì thường bao lâu nó sẽ khỏi hả bác sĩ? em xin cảm ơn bác sĩ!!!

    • Đau là một phản ứng của cơ thể với tình trạng bệnh lý, và ngưỡng đau của mỗi người là khác nhau. Các thuốc giảm đau chỉ làm giảm triệu chứng đau, chứ không phải thuốc chữa bệnh, và nhất là với bạn, nó không phải là thuốc giúp cho xương bạn liền nhanh hơn. Do đó, nếu bạn còn đau nhiều, thì bạn nên đi khám lại cho yên tâm. Còn bao lâu khỏi, thì đó tùy cơ địa mỗi người, nhưng với bạn, chỉ bị nứt như bạn nói, có thể sau 1 tháng bạn có thể tháo đc bột

      • dạ! em cảm ơn bác sĩ đã tư vấn! chúc bác sĩ mạnh khỏe và thành công trong cuộc sống!

  5. xin chào bác si,cháu năm nay 22 tuôi,do chơi đá bóng bị té (sau 8 tháng mới phát hiên ra) nên đươc chuấn đoán bị khớp giả xương thuyền cổ tay phải va đã được B/s bv Chan thương Chỉnh Hình mổ ghép mô xương va xuyen kim kirschner va bó bột.tu lúc mổ tới nay đã được 7 tuần,và đã xin tháo bột trước một tuần (theo bác si yêu cầu b/s la 8 tuần) vi ly do công viêc cần phai dùng tay viết (tay phải)
    Vậy xin b/s cho cháu hỏi như vậy có ánh hưởng nhiều gì tới cổ tay không ah? Và cháu nên tập như thế nào để có thể có dươc kết quả phuc hồi cố tay tôt nhất có thể.hiên nay tay chau vừa tháo bột nên vẫn hơi dau va dang bi cứng cơ chưa thể gấp duỗi ơ góc độ lớn hơn đươc.
    Rất mong b/s tư vấn giup cháu .xin chan thành cam ơn bác
    Best Regard !!!
    cháu Hoàng

    • Chào bạn, bạn tháo bột như thế kể cũng hơi sớm, nhất là khi bạn đã bị 8 tháng sau mới đi kết hợp xương, thì quá trình liền xương thường sẽ chậm hơn người kết hợp xương ngay sau gãy. Còn việc bạn bị đau và cứng khớp cổ tay là việc khó tránh khỏi. Hiện tại, nếu có thời gian bạn nên đến các trung tâm phục hồi chức năng để được các kĩ thuật viên đắp parafin và tập cho bạn. Còn nếu bạn tập tại nhà, bạn có thể ngâm tay trong nước ấm khoảng 30 phút, và tập nhẹ nhàng gồng cơ ở cẳng tay, và dùng tay lành tập gấp duỗi cổ tay, nghiêng sang 2 bên ngón cái, ngón út để tăng dần tầm vận động của khớp cổ tay. Tập tăng dần cho đến khi tầm hoạt động của khớp cổ tay bên gãy được gần hoặc như bên lành là được. Nhưng nhẹ nhàng, và đau trong giới hạn chịu được, không được tập cố. Chúc bạn mau khỏi.

  6. E bi gay xuong don canh tay. Em da mo va gio bi liet than kinh quay. Co tay ko nhac len dc va ngon cai duoi ra yeu va cac ngon khac cung vay. Xin hoi bac sy phuong phap tap luyen va dieu tri the nao de hoi phuc

    • Bạn nên đi kiểm tra xem mức độ liệt của bạn là như thế nào, bị đứt hoàn toàn, hay là bị đụng dập nhánh thần kinh quay tại đám rối cánh tay. Khi đó bác sỹ PHCN sẽ tư vấn cho bạn tốt nhất, hơn nữa khi bạn đi khám, bác sĩ sẽ cho bạn lời khuyên để làm máng đỡ bàn tay nếu cần. Trân trọng.

      • E cũng bị liệt than kinh quay nguyen nhan la bi đứt o cẳng tay! Cho e hoi la khả năng phục hồi là bao nhiêu % và thời gian xớm và trể nhất là bao lâu? E c.ơn bs

      • Chào bạn.
        Bạn bị đứt TK, nhưng không biết bạn đã được nối thần kinh chưa.
        Nếu bạn được nối, và thần kinh phát triển tốt, thì thời gian để mọc sợi thần kinh từ 1-2mm/ngày. Bạn tự đo khoảng cách từ chỗ đứt của bạn đến ngón tay, bạn sẽ thấy được, muốn hồi phục hoàn toàn mất thời gian tối thiểu bao lâu.
        Thân ái!

1 2 3 11