Home / Phục hồi chức năng / Phục hồi chức năng vỡ xương bánh chè

Phục hồi chức năng vỡ xương bánh chè

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO BỆNH NHÂN VỠ XƯƠNG BÁNH CHÈ

I. ĐẠI CƯƠNG

– Vỡ xương bánh chè là loại gãy xương nội khớp trừ gãy cực dưới, có thể gãy kín hoặc gãy hở. Xương bánh chè giữ chức năng chính trong hệ thống duỗi gối. Gãy xương bánh chè hay gặp trong chấn thương vùng gối. Nguyên nhân là do tai nạn giao thông, lao động hoặc sinh hoạt.

– Có nhiều loại gãy khác nhau:

+ Gãy ngang: Phổ biến nhất, có thể gãy ở cực dưới hoặc ở cực trên.

+ Gãy nhiều mảnh, gãy hình sao.

+ Gãy dọc.

– Tùy từng loại gãy, tùy thuộc vào lứa tuổi mà đưa ra phương pháp điều trị bảo tồn hay phẫu thuật

– Điều trị bảo tồn:

Khi vỡ xương bánh chè dạng nứt rạn, không di lệch (2 mảnh và mặt khớp bánh chè-lồi cầu đùi không bị khấp khểnh)

Người cao tuổi không còn đi đứng hoặc có bệnh nội khoa nặng kèm theo.

Điều trị: bó bột ống đùi cổ chân với gối gấp 5-10o, để bột 3 – 6 tuần tùy từng trường hợp.

– Điều trị phẫu thuật: Khi vỡ xương bánh chè, 2 phần vỡ rời xa nhau quá 4mm, gãy vụn khi diện khớp của các mảnh gãy khấp khểnh hoặc có mảnh rời di lệch vào khớp gối.

Khi mổ cũng có nhiều phương pháp khác nhau: Mổ buộc vòng chỉ thép, mổ buộc xương chữ U, mổ bắt vis, mổ néo ép. Nếu vỡ vụn quá mổ lấy bỏ xương bánh chè.

Sau mổ tùy vào phương pháp mổ, nếu thấy không vững cần bó bột hoặc đeo nẹp đùi cẳng bàn chân tăng cường thêm 3 tuần.

– Với các phương pháp điều trị bảo tồn hay phẫu thuật sẽ đưa ra chương trình tập phục hồi chức năng phù hợp để giúp bệnh nhân trở lại hoạt động bình thường.

II. CHẨN ĐOÁN

1. Các công việc của chẩn đoán

1.1. Hỏi bệnh

Hỏi nguyên nhân gây ra chấn thương, tình trạng sưng đau, không đi được sau chấn thương.

1.2. Khám và lượng giá chức năng: Khám xem có dấu hiệu tràn máu khớp gối không (chọc dịch có máu tụ) bệnh nhân có chủ động duỗi gối hoàn toàn được không.

Điểm đau cố định, có thấy đoạn giãn cách giữa 2 ổ gãy không.

1.3. Chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng: Chụp X-Quang thường thẳng và nghiêng để xác định mảnh gãy, độ di lệch, khoảng cách rời xa của mảnh gãy. Đôi khi phải chụp phim dọc nếu nghi ngờ xương bánh chè gãy 2 mảnh.

Đôi khi phải chụp CT scaner để chẩn đoán dị tật bẩm sinh với một gãy mới.

2. Chẩn đoán xác định

X-Quang thấy hình ảnh của gãy xương bánh chè.

3. Chẩn đoán phân biệt

Phân biệt với dị tật bẩm sinh của xương bánh chè.

III. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VÀ ĐIỀU TRỊ

1. Nguyên tắc điều trị và phục hôi chức năng

– Giảm đau.

– Tăng cường tuần hoàn.

– Chống teo cơ, đặc biệt là cơ tứ đầu đùi.

– Chống cứng khớp.

– Phục hồi chức năng di chuyển.

2. Các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng

2.1. Giai đoạn bất động khớp gối (với điều trị bảo tồn và sau mổ buộc vòng chỉ thép có bó bột tăng cường).

– Tập co cơ tĩnh trong nẹp, bột: đặc biệt là cơ tứ đầu đùi. Tập co cơ tĩnh 10 giây/ lần, ít nhất 10 lần/ ngày.

– Tập chủ động các khớp tự do: Háng, cổ chân để tăng cường tuần hoàn.

– Sau khi bột khô, cho bệnh nhân đứng dậy, tập đi với nạng, chân bệnh chịu một phần sức nặng.

2.2. Giai đoạn sau bất động: (Sau khi tháo bột hoặc tháo nẹp cố định khớp gối)

– Giảm đau, tránh co cứng khớp gối bằng nhiệt trị liệu, điện xung, điện phân thuốc qua khớp gối (với phẫu thuật buộc vòng chỉ thép chống chỉ định dùng sóng ngắn để điều trị)

– Xoa bóp chống kết dính xung quanh sẹo mổ, xung quanh xương bánh chè và xung quanh khớp.

– Di động xương bánh chè theo chiều dọc và chiều ngang.

– Gia tăng tầm vận động khớp bằng kỹ thuật giữ nghỉ và kỹ thuật trợ giúp.

+ Tập duỗi khớp gối hoàn toàn.

+ Tập gấp gối tăng dần, những ngày đầu tập vận động từ 0 đến 30 độ. Sau đó tập tăng dần để đạt được tầm vận động gấp 90 độ sau 6 tuần.

+ Lấy lại tầm vận động khớp gối hoàn toàn sau 12 tuần.

– Gia tăng sức mạnh cơ đùi bằng các bài tập sức cản với tạ, bao cát, ghế chuyên dụng.

– Tập các bài tập xuống tấn, đạp xe đạp, tập trên dụng cụ tập chuyên biệt khớp gối, tập bơi, tập lên xuống cầu thang.

– Bệnh nhân trở lại các hoạt động bình thường sau 6 tháng.

2.3. Điều trị phục hồi chức năng sau phẫu thuật néo ép bánh chè hoặc các phương pháp phẫu thuật khác không cần bột, nẹp tăng cường

* Giai đoạn I: Ngày 1 đến 14 ngày sau phẫu thuật.

– Mục tiêu:

+ Duỗi gối tối đa.

+ Gấp khớp gối tới 90 độ.

+ Kiểm soát đau, phù nề sau phẫu thuật.

+ Kiểm soát cơ lực cơ tứ đầu đùi.

– Điều trị:

+ Chườm lạnh khớp gối 20 phút cách 2h

+ Băng chun ép cố định khớp gối.

+ Đi lại bằng nạng đến khi kiểm soát được cơ đùi. Chịu một phần trọng lượng lên chân phẫu thuật.

– Bài tập:

+ Tập co cơ tĩnh cơ tứ đầu đùi và toàn bộ chân phẫu thuật.

+ Tập vận động thụ động khớp gối từ 0 đến 30o trong những ngày đầu, tập tăng dần đến 2 tuần đạt gấp gối 90 độ

+ Tập duỗi khớp gối.

+ Tập vận động khớp cổ chân, tập vận động khớp háng của chân phẫu thuật.

* Giai đoạn II: từ 2 đến 6 tuần sau phẫu thuật.

– Mục tiêu:

+ Lấy lại tầm vận động của khớp gối.

+ Tăng cường sức mạnh nhóm cơ đùi.

+ Kiểm soát đau và phù nề.

– Bài tập:

+ Tiếp tục các bài tập ở trên.

+ Tập duỗi khớp gối tối đa.

+ Tập gấp dần khớp gối đến 6 tuần lấy lại hoàn toàn tầm vận động khớp gối.

+ Tiếp tục chịu trọng lượng lên chân phẫu thuật, bỏ nạng sau 4 tuần.

+ Tập gia tăng sưc mạnh cơ đùi bằng chun, tạ, bao cát hoặc dụng cụ tập khớp gối chuyên dụng.

+ Tập xuống tấn, tập đạp xe đạp, tập bơi.

Bệnh nhân trở lại các hoạt động bình thường sau 6 tháng.

3. Các điều trị khác

– Kết hợp thuốc điều trị chống viêm giảm đau, giảm phù nề.

– Hai tuần sau phẫu thuật có thể điều trị kết hợp bằng các phương pháp vật lý trị liệu: hồng ngoại, điện xung, điện phân …

– Khi vận động khớp gối, nếu khớp gối sưng nề nhiều, giảm cường độ tập, chườm lạnh khớp gối.

IV. THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

– Lần đầu: sau phẫu thuật 2 tuần. Các lần tiếp theo cách 1 tháng.

– Khám đến 6 tháng sau phẫu thuật.

Trích: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị của chuyên ngành Phục hồi chức năng 2014 của Bộ y tế: Số 3109/QĐ-BYT

"Mọi thông tin trên website chỉ có tính chất tham khảo, không có tác dụng chữa bệnh. Xin cảm ơn!"
Liên hệ: Bs Vịnh 097.36.38.115 | 0939.332.995

Xem thêm

Phục hồi chức năng gãy hai xương cẳng chân

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GĂY HAI XƯƠNG CẲNG CHÂN  I. ĐẠI CƯƠNG – Găy 2 xương …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

224 Phản hồi

  1. Nguyễn thị hoa

    Thưa bác sĩ, em bị vỡ xương bánh chè phẫu thuật néo ép vòng số 8 được sáu tháng rồi. Vừa rôì e có đi chụp phim x_quang và đem phim đi khám ở nhiều nơi.Có nơi bác sĩ bảo e có thể bảo e phẫu thuật lấy vòng thép ra được rồi, có bác sĩ khác lại bảo xương e chưa được, phải tầm vài tháng nữa. Vậy e gửi phim quảng bsĩ xem giúp e là xương e đã ổn định để tháo thép ra chưa. Em tính tháng sau đi mổ lại có được không. Tại e sợ có thể e bị tổn thương dây chằng nữa nên muốn tháo ra để chụp mri. Bác sĩ cho e hỏi thêm tổn thương dây chằng có thể đá tạ được không.hiện tại e đang đá tạ tầm 6kg

    • Chào bạn. Theo phim bạn gửi, xương bạn đã can tương đối và có thể tháo chỉ thép được Bạn có thể đến cơ sở có chuyên môn để được bác sỹ kiểm tra lại cho bạn. Thương tổn dây chằng có thể đánh giá 1 phần trên lâm sàng bạn nhé. Bạn là bệnh nhân nữ, mà đá tạ với con số ấn tượng (6kg). Bài tập đá tạ giúp khỏe cơ, nếu khi tập không đau, bạn có thể tập được. Tuy nhiên, không nhất thiết phải đá tạ với trọng lượng cao. Mà bạn có thể chỉ cần đá 3 kg, nhưng cách thức tập như sau: tập nhiều lần trong ngày, khi tập nâng tạ lên điểm cao nhất, và giữ tại đó 10s. Nếu bạn tập được tạ 6kg, bạn vẫn có thể tập như vậy. Thân ái

      • Nguyễn thị hoa

        Thưa bác sĩ, tại tầm gần 1 tháng nay chân em đi cứ đau nhói 1 bên trong gối phải, có cảm giác chân yếu, không đứng lâu được. Cũng đi khám uống thuốc nhiều mà k đỡ, bác sĩ test lâm sàng bảo e bị tổn thương dây chằng chéo sau nên sụn bị kẹp nên đi đau. Có chỗ bảo em bị bong gân dây chằng trong. Không biết bị như vậy có đá tạ nặng dc không ạ. Một vấn đề nữa là co duỗi gối cứ kêu cốp cốp, kêu thường xuyên chứ k phải là ít như lúc trước.như vậy có sao k ạh

      • Do tôi không được trực tiếp khám cho bạn, nên khó tư vấn. Nhưng rõ ràng bạn có thương tổn cả trong diện khớp, có thể có thương tổn dây chằng, hoặc sụn chêm. Bạn nên đến nơi bạn đã phẫu thuật, khám lại để được kiểm tra tình trạng can xương, và cân nhắc chỉ định rút chỉ thép.
        Việc tập PHCN như tôi đã tư vấn, không nhất thiết phải đá tạ nặng, mà bạn có thể đá tạ nhẹ, thậm chí 1 kg, nhưng tập duy trì và đúng cách, chân bạn vẫn có thể hồi phục. Khi khớp gối bạn chưa rõ tổn thương, theo tôi bạn không nên đá tạ quá nặng như vậy. Thân ái

      • lê đình linh

        bác cho em hỏi nhờ ạ

  2. lê đình linh

    thua bác sĩ cho hỏi nhờ ạ chân em bị vỡ sương bánh chè đã lâu . nay em đã phẫu thuật lấy đinh thép và giải phóng bánh chè chân em vân chưa co lại được 90 độ bác có thể cho em ý kiến được không ạ

    • Chào bạn. Vận động khớp gối tốt phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó, những yếu tố ảnh hưởng như: xương, dây chằng, sụn khớp, cơ… Xương bánh chè lành lại không có nghĩa giúp bạn gấp duỗi gối bình thường. Đặc biệt sau phẫu thuật việc dính mô mềm quanh bánh chè, và co cứng cơ đùi ảnh hưởng nhiều tới vận động khớp. Vì vậy bạn nên đến trung tâm phục hồi chức năng gần nhất để được khám và tư vấn thêm. Thân ái

  3. llee đình linh

    bác cho em xin hỏi nhờ ạ . chân e bị vỡ sương bánh chè cách đây 3 năm nhưng sương k can nay mới can ạ. em đã phâu thuạt 23 lần rồi do sương k can nên không được lần này mới được. em mới mổ lấy đinh thép và giải phóng bánh chè cách đây 4 hôm mà chân em vẫn không co được ạ

    • Chào bạn. Vận động khớp gối tốt phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó, những yếu tố ảnh hưởng như: xương, dây chằng, sụn khớp, cơ… Xương bánh chè lành lại không có nghĩa giúp bạn gấp duỗi gối bình thường. Đặc biệt sau phẫu thuật việc dính mô mềm quanh bánh chè, và co cứng cơ đùi ảnh hưởng nhiều tới vận động khớp. Vì vậy bạn nên đến trung tâm phục hồi chức năng gần nhất để được khám và tư vấn thêm. Thân ái

  4. lê đình linh

    bác cho em hỏi nhờ síu ạ

  5. lê đình linh

    bác cho em hỏi nhờ síu được không ạ. chân con bị vỡ bánh chè và nay không co lại được như trước ạ

    • Chào bạn. Vận động khớp gối tốt phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó, những yếu tố ảnh hưởng như: xương, dây chằng, sụn khớp, cơ… Xương bánh chè lành lại không có nghĩa giúp bạn gấp duỗi gối bình thường. Đặc biệt sau phẫu thuật việc dính mô mềm quanh bánh chè, và co cứng cơ đùi ảnh hưởng nhiều tới vận động khớp. Vì vậy bạn nên đến trung tâm phục hồi chức năng gần nhất để được khám và tư vấn thêm. Thân ái

  6. Nguyễn hoàng anh

    thưa bác sĩ chồng tôi mổ xương bánh chè được hoen hai tháng, đi chụp phim đang can xương. Tuy nhiên thỉnh thoảng vẫn bị nhói buốt trong xưong mặc dù tôi đã đi khá tốt, co duỗi gần như bình thường. xin hỏi bác sỹ tại sao lại thỉnh thoảng nhức buốt

    • Chào bạn. Bạn không nói rõ là đau nhói buốt khi đi lại, vận động, hay đau nhói khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, mới hơn 2 tháng, chân đi lại thỉn thoảng vẫn nhói đau, nhất là lên xuống cầu thang, triệu chứng đó gần như là bình thường. Bạn có thể cho người nhà chườm ấm khớp gối 20 phút/ngày. Nếu khớp gối đau, kèm theo sưng…hoặc có bất kỳ bất thường nào khác, bạn nên đến viện để khám lại. Thân ái