Home / Phục hồi chức năng / Phục hồi chức năng gãy đầu dưới xương quay

Phục hồi chức năng gãy đầu dưới xương quay

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG QUAY

Trích: Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị của chuyên ngành Phục hồi chức năng 2014 của Bộ y tế: Số 3109/QĐ-BYT

I. ĐẠI CƯƠNG

Gãy đầu dưới xương quay thường xảy ra do ngã chống tay với bàn tay duỗi quá mức, đây là nguyên nhân hay gặp nhất, chiếm tỷ lệ 75 % – 85 %. Tai nạn giao thông, tai nạn lao động, bị đánh, ngã cao… là những nguyên nhân thường gặp còn lại của gãy đầu dưới xương quay (15-25%). Theo một thống kê, lứa tuổi từ 50 trở lên bị gãy đầu dưới xương quay chiếm tỷ lệ 34% trên tổng số gãy của các lứa tuổi.

II. CHẨN ĐOÁN 

1. Các công việc của chẩn đoán

1.1. Hỏi bệnh

– Tuổi, nghề nghiệp, ngày chấn thương, loại chấn thương (tai nạn lao động hay giao thông, té ngã…).

– Xử trí của bác sỹ (bó bột hay phẫu thuật cố định trong, ngoài).

– Thời gian tháo bột: tháo bột ra bao lâu sau mới tới khoa PHCN. Thông thường những người già phục hồi chậm hơn, bệnh nhân có thể bị hội chứng teo cơ giao cảm phản xạ trong khi bó bột (hội chứng Sudeck).

–  Đau xuất hiện vùng khớp cổ tay, đau tăng lên nhiều khi vận động. Bệnh nhân có thể giảm hay mất khả năng vận động vùng cổ tay

1.2. Khám lâm sàng

– Sưng nề: đo chu vi vùng cổ tay cả hai bên để so sánh.

– Kiểm tra tư thế cổ tay. Lưu ý xem có lồi củ xương trụ tách xa so với lồi củ xương quay không, xem có cổ tay nghiêng trụ bất thường không, xem có lồi củ xương trụ cao hơn so với bên lành không.

– Đo tầm vận động chủ động cả hai cổ tay và tầm vận động thụ động bên tổn thương. Ghi chú nếu có giới hạn tầm vận động do đau hay do cố định xương.

– Sờ vào vùng đau:  sờ nắn gần với hộp thuốc lào giải phẫu (vùng bao bọc bởi gân cơ duỗi dài  ngón cái ở phía trụ, gân cơ dạng dài ngón cái và cơ duỗi ngắn ngón cái ở phía quay) bệnh nhân đau vùng mỏm trâm quay nơi vùng gãy. Kiểm tra thêm mỏm trâm trụ, khớp quay trụ xa, xương Thuyền, nếu đau trong vùng hộp thuốc lào giải phẫu khi nghiêng trụ cổ tay có thể liên quan đến xương Thuyền, đau khi cử động quay trụ hay duỗi nghiêng quay cổ tay, điều này thường xuất hiện khi lồi củ trụ tách xa khỏi lồi củ quay và nếu vậy thường có gãy đầu dưới xương trụ.

– Các ngón tay cứng: đo chu vi các ngón tay ở các khớp và so sánh với bên lành. So sánh tầm vận động tất cả các ngón tay.

– Khám cảm giác nóng lạnh, cảm giác khô, ướt của các ngón và so sánh với bên lành.

– Biến dạng khi xương gãy có di lệch: gặp nhiều nhất là kiểu gãy Pouteau– Colles với đầu dưới xương quay di lệch ra sau và ra ngoài, khi nhìn thẳng trục của cổ tay, bàn tay có hình lưỡi lê và nhìn nghiêng có hình dĩa. Kiểu gãy ít gặp hơn là kiểu gãy Goyrand với đầu xương  gãy di lệch ra trước với biến dạng ngược lại kiểu trên.

1.3. Chỉ định xét nghiêm cận lâm sàng:

Khi chẩn đoán cần chụp phim Xquang để xác định tổn thương giúp cho điều trị. Trên phim Xquang có thể phát hiện các kiểu gãy và tổn thương như: kiểu gãy đầu dưới xương quay gãy ngoài khớp, di lệch lên trên, ra sau, ra ngoài; các tổn thương phối hợp: gãy đầu dưới xương trụ, mẻ mỏm trâm trụ, gãy xương thuyền, trật khớp quay – trụ dưới… phát hiện gãy kiểu bong sụn phát triển đầu dưới xương quay ở trẻ em.

2. Chẩn đoán xác định

Tiền sử chấn thương, đau sưng nề vùng cổ bàn tay, biến dạng lệch trục khớp cổ tay, mất hay giảm khả năng vận động cổ tay.

3. Chẩn đoán phân biệt

– Gãy đầu dưới xương trụ

– Trật khớp quay trụ dưới

– Trật khớp cổ tay với đầu dưới xương quay

4. Chẩn đoán nguyên nhân

– Gãy xương do sang chấn

– Gãy xương  do các bệnh lý về xương:  loãng xương,  giòn xương,  u xương, tiểu đường, lạm dụng điều trị các bệnh bằng corticoid…

III. ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

1. Nguyên tắc điều trị và phục hồi chức năng

– Tạo điều kiện tốt nhất cho tiến trình liền xương

-Giảm sưng nề, giảm đau, chống rối loạn tuần hoàn, chống kết dính khớp, ngừa hội chứng đau vùng (hội chứng rối loạn dinh dưỡng giao cảm phản xạ-hội chứng Sudeck).

– Duy trì tầm vận động khớp, ngừa teo cơ.

Phục hồi chức năng các hoạt động tinh tế bàn tay sau bất động

2. Các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng

2.1. Lập mục tiêu điều trị

– Mục tiêu ngắn hạn một tháng sau khi bị chấn thương.

+ Độc lập trong tắm rửa, đánh răng, rửa mặt, vệ sinh cá nhân, ăn uống.

+Đạt tới tầm hoạt động chức năng khi nắm chặt tay thành nắm đấm.

– Mục tiêu dài hạn:

+ Có thể mở hộp, đi xe đạp được, đi xe máy được hay lái xe ô tô được sau 4 tháng.

+ Có thể đẩy tay với cổ tay duỗi để trợ giúp khi đang ngồi đứng dậy sau 5 tháng.

+ Có thể quay lại làm việc sau 4-5 tháng.

+ Có thể chơi thể thao được sau 4-8 tháng.

2.2. Trong trường hợp bó bột

– Trong giai đoạn bất động:

+ Treo tay cao trong 1-2 tuần để chống phù nề bàn tay

+ Vận động tập chủ động tự do các khớp khuỷu, vai, các khớp liên đốt, bàn đốt bên tổn thương để duy trì tầm vận động các khớp này.

+ Co cơ tĩnh phần bất động trong bột sau khi bột khô để ngừa teo cơ, dính khớp, thúc đẩy tiến trình liền xương.

– Giai đoạn sau bất động:

+ Nhiệt, thuỷ trị liệu, điện trị liệu vùng cổ bàn tay để gia tăng tuần hoàn, giảm sưng nề.

+ Vận động trị liệu: bài tập chủ động có trợ giúp tiến đến chủ động có đề kháng các động tác gập duỗi cổ tay, nghiêng trụ, nghiêng quay, quay sấp quay ngửa cổ tay, tập mạnh các cơ cầm nắm để gia tăng tầm vận động khớp cổ tay. Vận động tự do có đề kháng các khớp khuỷu, vai, liên đốt bàn đốt. Nếu tầm vận động gần đạt tới mức chức năng (gập 40 độ, duỗi 40 độ, kết hợp với nghiêng trụ nghiêng quay 400) thì có thể bắt đầu  tập tạ nhẹ nhàng từ ½ kg tới 1 kg.Tăng tiến bài tậpvới tạ trong suôt tầm vận động sau 10-12 tuần sau chấn thương nếu bn chịu được.Tăng tiến chương trình bằng các bài tập liên quan đến nghề nghiệp của bn sau 16 tuần nếu được.

+ Hoạt động trị liệu: tăng cường các bài tập chức năng cổ bàn tay như cầm thả vật, vắt khăn, mở nắm chai lọ, mặc và cởi quần áo, lăn bóng, lật trang sách, lật quân bài, vắt chặt miếng xốp, phủi bụi …

2.3. Trong trường hợp phẫu thuật

– Giai đoạn sau phẫu thuật 1-3 tuần

+ Nâng cao tay

+ Vận động thụ động nhẹ nhàng cổ tay và bàn tay.

+ Vận động chủ động trợ giúp các khớp liên đốt bàn đốt, khớp khủy và vai

+ Đặt cổ tay trong nẹp duỗi cổ tay 30 độ

– Giai đoạn sau phẫu thuật 4-7 tuần

+ Tập chủ động có đề kháng nhẹ các hoạt động của cổ tay như gập, duỗi, nghiêng trụ, nghiêng quay, quay sấp, quay ngửa.

+ Tập các bài tập tăng cường sức mạnh nhóm cơ cầm nắm bàn tay.

+ Hoạt động trị liệu các cử động điều hợp, khéo léo bàn ngón tay trong sinh hoạt hàng ngày như cầm nắm, nhặt vật nhỏ…

3. Các điều trị khác

Có thể sử dụng thêm một số thuốc hỗ trợ như can xi, thuốc giảm đau.

– Bó bột cố định trong hầu hết các trường hợp cho kết quả liền xương vững  sau 4 tuần. Kết hợp xương bằng phẫu thuật trong những trường hợp gãy phức hợp.

IV. THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

Tái khám sau mỗi 2-3 tuần bao gồm khám tầm vận động khớp, chu vi cổ tay, đau, sức cơ. Bệnh nhân có thể xuất viện khi đạt được 60% sức cơ và 60% tầm vận động khớp so với bên lành.

"Mọi thông tin trên website chỉ có tính chất tham khảo, không có tác dụng chữa bệnh. Xin cảm ơn!"
Liên hệ: Bs Vịnh 097.36.38.115 | 0939.332.995

Xem thêm

Phục hồi chức năng gãy hai xương cẳng chân

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GĂY HAI XƯƠNG CẲNG CHÂN  I. ĐẠI CƯƠNG – Găy 2 xương …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

189 Phản hồi

  1. nguyễn thị hồng diễm

    bác sĩ hãy tư vấn giúp cháu mẹ cháu năm nay ngài 40t có 1 bữa mẹ đi làm về thì thấy tay hơi đâu cứ nghĩ là bo gân nhẹ rồi sẽ hết … sau mấy tháng cứ mỗi đêm về nhà mẹ hay nói với cháu là bị tê tay và nhức mỏi ….
    nên mẹ đi khám và kqủa : nứt đầu dưới xương quay tay trái , không di lệch , đã có can xương . loãng các xương quanh cổ tay . như kqủa trên thì bác thấy mẹ cháu nặng hay nhẹ và phải làm thế nào để xương chắc khỏe và hết nứt xương . mong bác sĩ tư vấn dùm cháu . cảm ơn bác sĩ .

    • Chào bạn, theo bạn mô tả thì xương mẹ bạn không nặng, hiện đã can xương. Bạn có thể bổ xung thêm cho mẹ bạn 1 số thuốc tăng cường Canxi và Vitamin D, Fosamax Plus…Tuy nhiên, bạn cũng nên đưa mẹ bạn đi khám thêm, vì xương mẹ bạn bị thương tổn như vậy thường không gây tê tay. Thân ái

  2. nguyễn thị hồng diễm

    bác sĩ hãy tư vấn giúp cháu mẹ cháu năm nay ngài 40t có 1 bữa mẹ đi làm về thì thấy tay hơi đâu cứ nghĩ là bo gân nhẹ rồi sẽ hết … sau mấy tháng cứ mỗi đêm về nhà mẹ hay nói với cháu là bị tê tay và nhức mỏi ….
    nên mẹ đi khám và kqủa : nứt đầu dưới xương quay tay trái , không di lệch , đã có can xương . loãng các xương quanh cổ tay . như kqủa trên thì bác thấy mẹ cháu nặng hay nhẹ và phải làm thế nào để xương chắc khỏe và hết nứt xương . mong bác sĩ tư vấn dùm cháu . cảm ơn bác sĩ .

    • Chào bạn, theo bạn mô tả thì xương mẹ bạn không nặng, hiện đã can xương. Bạn có thể bổ xung thêm cho mẹ bạn 1 số thuốc tăng cường Canxi và Vitamin D, Fosamax Plus…Tuy nhiên, bạn cũng nên đưa mẹ bạn đi khám thêm, vì xương mẹ bạn bị thương tổn như vậy thường không gây tê tay. Thân ái

  3. Nguyễn văn minh

    Chào bác sỹ
    Bác cho con hỏi.con bị tai nạn giao thông. Con đi chụp phim.thì bác sỹ bảo là bị gãy xương quay tay phải.phải máng bột.sau một thời gian con thấy tay vẫn con sưng.đi khám chụp phim lại vẫn bảo bình thường.rùi cho con đơn thuốc về uống.hẹn 10 ngày sau tái khám.con lại tái khám một vác sỹ khác xem phim cũ.bảo còn bị lật khớp nữa.bắt nhập viện mỗ.nhưng con đi hỏi đk biết lật khớp chưa có ca nào mỗ cả.bác sỹ có thể giải thích và cho con phương pháp đk không ạ
    Con cảm ơn nhiều ạ

    • Chào bạn. Bạn có thể gửi ảnh phim xquang để tôi có thể tư vấn tốt hơn.
      Về mặt chuyên môn, tùy tình trạng bệnh mà bác sỹ sẽ cho bạn lời khuyên hợp lý, và sẽ giải thích cho bạn rằng tại sao bác sỹ phải làm như vậy. Và sau khi thực hiện can thiệp, hiệu quả đạt được là gì.
      Thân ái

  4. Test đăng nhiều hình ảnh khi gửi câu hỏi

  5. chào bác sĩ, cháu mới bị gãy xương cổ tay phần đầu dưới xương quay chữ T. cháu mới sinh em bé nên hơi bị loãng xương, hiện tại cháu đang bó thuốc đông y, cho cháu hỏi khoảng bao lâu tay cháu có thể hoạt động lại bình thường được, và đi xe máy ạ

    • Chào bạn. Vấn đề không phải là bao lâu bạn có thể hoạt động bình thường và đi xe máy bình thường, mà vấn đề bạn quan tâm là xương bạn can tốt chưa, và cơ tay bên đó có teo nhiều không? Để trở lại sinh hoạt sớm, trước tiên xương phải được lành lại. Việc bó thuốc đông y hay là bó bột, mục đích làm cố định xương, tạo điều kiện cho xương được can. Trong quá trình bó bột, bạn cần tập cơ tốt, những bài tập như gồng cơ, và vận động các ngón tay ở trong bột sẽ giúp cơ giảm teo. Nếu như tiến triển tốt, hơn 1 tháng xương can, và bạn đã bắt đầu sinh hoạt nhẹ nhàng tay đau. Thường sau khoảng 3 tháng, can xương vững hơn, bạn có thể sinh hoạt gần như bình thường. Tuy nhiên, bạn cần tái khám bác sỹ đúng hẹn, để được kiểm tra mức độ can xương, lúc đó bác sỹ sẽ cho bạn lời khuyên tốt nhất. Thân ái

  6. Chào bác sỹ em bị tai nạn lao động và bi ngã chống bàn tay xuống quá mạnh .đi kám và chụp hình bác sỹ kêu là bị gãy xương quay đầu thấp cổ tay va cho bó bột .khi tháo bột tay em có nhieu vết bầm đỏ ở mu bàn tay và tay vẫn còn xưng ở cổ tay phía bên ngón cai tay phai.va vị bác sỹ này ko hề xem tay em mà chỉ nhin hình rồi cho đi bó bột luôn .xin bac sỹ cho em ý kien về bệnh cua em như vậy có nặng lắm ko.va cho wm uống những loai thuốc nào.va cách tap cổ tay như thế nào .xin cam ơn bác sỹ ạ.

    • Chào bạn. Do tôi không được khám nên tôi khó đánh giá tình trạng của bạn, nên không đánh giá được mức độ thương tổn phần mềm. Tuy nhiên, 1 chấn thương gãy xương sẽ gồm cả chấn thương phần mềm và chấn thương xương, bác sỹ đã khám và xử trí rất đúng về gãy xương của bạn. Còn phần mềm những vết bầm, có thể chỉ chần rửa, sát khuẩn vết thương là được. Ngoài ra, trong lúc cấp cứu, có thể bác sỹ sẽ khuyên bạn tiêm phòng uốn ván kèm theo. Khi gãy xương, chắc chắn tại chỗ sẽ sưng nề.
      Với gãy cổ tay, bạn bó bột, và khám lại theo hẹn của bác sỹ, đồng thời theo dõi khi mang bột tay bạn có bất thường gì xảy ra không: ví dụ đau nhức không giảm, hoặc phù nề bàn tay nhiều, bàn tay chuyển màu…thì bạn phải đến viện kiểm tra lại ngay. Nếu không có gì bất thường, thì khoảng 6 tuần, xương bạn đã can tương đối, và hồi phục vận động như trước. Trong thời gian này, bạn cần gồng cơ trong bột, vận động các ngón tay (gấp duỗi ngón tay…). Bạn cũng có thể uống thêm những thuốc, hoặc ăn chế độ giàu can xi, vitamin D…
      Thân ái